środki trwałe, amortyzacja, wartość początkowa, ewidencja księgowa
lupa
A A A

Środki trwałe w jednostkach objętych szczególnymi zasadami rachunkowości budżetowej

1. Ogólna charakterystyka środków trwałych

W świetle art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości, środki trwałe to rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności:

a) nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,

b) maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy,

c) ulepszenia w obcych środkach trwałych,

d) inwentarz żywy.

Z regulacji określonych w § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 września 2017 r. w sprawie rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1911), dalej zwanego rozporządzeniem w sprawie rachunkowości budżetowej, wynika zaś, że przez środki trwałe rozumie się środki, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości, w tym środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, otrzymane w zarząd lub użytkowanie i przeznaczone na potrzeby jednostki.

Oznacza to, że - dla jednostek objętych tym rozporządzeniem - środkami trwałymi są także środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, otrzymane w zarząd lub użytkowanie i wykorzystywane na potrzeby jednostki (tzn. na potrzeby działalności prowadzonej przez jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe).

Z pośród szczególnych zasad rachunkowości dla tych jednostek w zakresie środków trwałych można ponadto wymienić następujące zasady:

1) środki trwałe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, które zostały otrzymane nieodpłatnie, na podstawie decyzji właściwego organu, mogą być wycenione w wartości określonej w tej decyzji,

2) środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne umarza się lub amortyzuje. Odpisów umorzeniowych lub amortyzacyjnych dokonuje się według zasad przyjętych przez jednostkę zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Ustalając zasady umarzania lub amortyzacji, jednostka może przyjąć stawki określone w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych albo stawki określone przez jednostkę nadrzędną albo zarząd jednostki samorządu terytorialnego,

3) jednorazowo, przez spisanie w koszty w miesiącu przyjęcia do używania, mogą być umarzane: książki i inne zbiory biblioteczne, środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno - wychowawczemu realizowanemu w szkołach i placówkach oświatowych, odzież i umundurowanie, meble i dywany, inwentarz żywy, pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania,

4) nie umarza się gruntów oraz dóbr kultury,

5) wartość początkowa środków trwałych i dotychczas dokonane odpisy umorzeniowe podlegają aktualizacji zgodnie z zasadami określonymi w odrębnych przepisach, a wyniki aktualizacji są odnoszone na fundusz,

6) inwentaryzacja nieruchomości powinna zapewnić porównanie danych wynikających z ewidencji księgowej z ewidencją odpowiednio gminnego, powiatowego i wojewódzkiego zasobu nieruchomości,

7) zapasy wojenne podlegają inwentaryzacji według zasad określonych przez kierownika jednostki obsługującej organ będący dysponentem części budżetowej.

2. Odpisy amortyzacyjne środków trwałych

Odpisy amortyzacyjne podstawowych środków trwałych

Środki trwałe są umarzane według zasad przyjętych przez jednostkę zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Przy czym § 7 ust. 4 rozporządzenia w sprawie rachunkowości budżetowej zezwala jednostkom zwolnionym z podatku dochodowego od osób prawnych umarzać i amortyzować środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne jednorazowo za okres całego roku, natomiast jednostkom rozliczającym podatek dochodowy od osób prawnych za inne okresy miesięczne - jednorazowo za dany okres.

Amortyzacja podstawowych środków trwałych księgowana jest na koncie 400 "Amortyzacja" w korespondencji z kontem 071 "Umorzenie środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych".

Konto 400 "Amortyzacja"
Konto 400 służy do ewidencji naliczonych odpisów amortyzacji od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, od których odpisy umorzeniowe są dokonywane stopniowo według stawek amortyzacyjnych
Na stronie Wn ujmuje się naliczone odpisy amortyzacyjne Na stronie Ma ujmuje się ewentualne zmniejszenie odpisów amortyzacyjnych oraz przeniesienie w końcu roku salda konta na wynik finansowy
Konto 400 może wykazywać w ciągu roku obrotowego saldo Wn, które wyraża wysokość poniesionych kosztów amortyzacji. Saldo konta 400 przenosi się na koniec roku obrotowego na konto 860
Konto 071 "Umorzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych"
Konto 071 służy do ewidencji zmniejszeń wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które podlegają umorzeniu według stawek amortyzacyjnych stosowanych przez jednostkę. Odpisy umorzeniowe są dokonywane w korespondencji z kontem 400
Na stronie Wn ujmuje się zmniejszenia umorzenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych Na stronie Ma ujmuje się zwiększenie umorzenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych
Konto 071 może wykazywać saldo Ma, które wyraża stan umorzenia wartości środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

Przykład

Amortyzacja środka trwałego

I. Założenia:

1. Jednostka budżetowa zakupiła środek trwały o wartości początkowej: 4.700 zł, który będzie amortyzowany metodą liniową przy zastosowaniu stawki amortyzacyjnej 19%.

2. Jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych raz do roku, ponieważ jest zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. FZ – faktura dokumentująca zakup środka trwałego 4.700 zł 300 240
2. OT - przyjęcie środka trwałego do ewidencji księgowej 4.700 zł 011 300
3. PK - odpis amortyzacyjny 893 zł 400 071
4. PK - przeksięgowanie amortyzacji na wynik finansowy 893 zł 071 860

III. Księgowania:

Odpisy amortyzacyjne środków trwałych

IV. Plan amortyzacji:

Rok Amortyzacja roczna Umorzenie narastająco Wartość netto
1 893 zł 893 zł 3.807 zł
2 893 zł 1.786 zł 2.914 zł
3 893 zł 2.679 zł 2.021 zł
4 893 zł 3.572 zł 1.128 zł
5 893 zł 4.465 zł 235 zł
6 235 zł 4.700 zł 0

Odpisy amortyzacyjne pozostałych środków trwałych

Pozostałe środki trwałe umarza się jednorazowo w momencie przyjęcia ich do użytkowania. Zasady ewidencji odpisów umorzeniowych pozostałych środków trwałych przedstawiono w poniższej tabeli.

Konto 401 "Zużycie materiałów i energii"
Konto 401 służy do ewidencji kosztów zużycia materiałów i energii, jak również, zgodnie z opisem do konta 072, do ewidencji umorzenia pozostałych środków trwałych
Na stronie Wn konta 401 ujmuje się jednorazowe odpisy umorzeniowe pozostałych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz zbiorów bibliotecznych, a także poniesione koszty z tytułu zużycia materiałów i energii Na stronie Ma konta 401 ujmuje się ewentualne zmniejszenie odpisów umorzeniowych oraz zmniejszenie poniesionych kosztów z tytułu zużycia materiałów i energii, a także przeniesienie w końcu roku salda konta na wynik finansowy
Konto 401 może wykazywać w ciągu roku obrotowego saldo Wn, które przenosi się na koniec roku obrotowego na konto 860
Konto 072 "Umorzenie pozostałych środków trwałych, wartości niematerialnych
i prawnych oraz zbiorów bibliotecznych"
Konto 072 służy do ewidencji zmniejszeń wartości początkowej środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, oraz zbiorów bibliotecznych, podlegających umorzeniu jednorazowo w pełnej wartości, w miesiącu wydania ich do używania. Umorzenie księguje się w korespondencji z kontem 401
Na stronie Wn konta 072 ujmuje się:
- zmniejszenia umorzenia ww. aktywów,
- umorzenie ww. aktywów zlikwidowanych z powodu zużycia lub zniszczenia, sprzedanych, przekazanych nieodpłatnie, a także stanowiących niedobór lub szkodę
Na stronie Ma konta 072 ujmuje się;
- zwiększenie umorzenia ww. aktywów,
- odpisy umorzenia nowych, wydanych do używania ww. aktywów obciążających odpowiednie koszty, dotyczące ich nadwyżek oraz otrzymanych nieodpłatnie
Konto 072 może wykazywać saldo Ma, które wyraża stan umorzenia wartości początkowej środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz zbiorów bibliotecznych umorzonych w pełnej wartości w miesiącu wydania ich do używania

Przykład

Umorzenie pozostałych środków trwałych

I. Założenia:

1. Jednostka budżetowa zakupiła szafki na segregatory o wartości: 1.400 zł, które zakwalifikowano do pozostałych środków trwałych i  przyjęto do użytkowania bezpośrednio z zakupu.

2 Jednostka dokonała jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od zakupionych szafek.

II. Dekretacja:   

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. FZ - faktura dokumentująca zakup szafek na segregatory 1.400 zł 300 013
2. PK - jednorazowy odpis amortyzacyjny 1.400 zł 401 072

II. Księgowania:

Odpisy amortyzacyjne środków trwałych

3. Ewidencja typowych operacji na koncie 011 "Środki trwałe"

Konto 011 "Środki trwałe" służy do ewidencji stanu oraz zwiększeń i zmniejszeń wartości początkowej środków trwałych związanych z wykonywaną działalnością jednostki, które nie podlegają ujęciu na kontach: 013 "Pozostałe środki trwałe", 014 "Zbiory biblioteczne", 016 "Dobra kultury" i 017 "Sprzęt wojskowy".

Zasady ewidencji na koncie środków trwałych przedstawiono w poniższej tabeli.

Zasady ewidencji na koncie 011 "Środki trwałe"
Na stronie Wn konta 011 ujmuje się w szczególności:
- przychody nowych lub używanych środków trwałych pochodzących z zakupu gotowych środków trwałych lub inwestycji oraz wartość ulepszeń zwiększających wartość początkową środków trwałych,
- przychody środków trwałych nowo ujawnionych,
- nieodpłatne przyjęcie środków trwałych,
- zwiększenia wartości początkowej środków trwałych dokonywane na skutek aktualizacji wyceny
Na stronie Ma konta 011 ujmuje się w szczególności:
- wycofanie środków z używania na skutek ich likwidacji, z powodu zniszczenia, zużycia, sprzedaży lub nieodpłatnego przekazania,
- ujawnione niedobory środków trwałych,
- zmniejszenia wartości początkowej środków trwałych dokonywane na skutek aktualizacji ich wyceny
Ewidencja szczegółowa prowadzona do konta 011 powinna umożliwić:
- ustalenie wartości początkowej poszczególnych obiektów środków trwałych,
- ustalenie osób lub komórek organizacyjnych, którym powierzono środki trwałe,
- należyte obliczenie umorzenia i amortyzacji
- ustalenie wartości gruntów stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, przekazanych w użytkowanie wieczyste innym podmiotom
Konto 011 może wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków trwałych w wartości początkowej

Przykłady typowych operacji powodujących zwiększenie i zmniejszenie środków trwałych przedstawiono w tabeli.

Treść operacji Konto
Wn Ma
Zwiększenia
1. Zakup środka trwałego, który wymagał montażu:      
   a) faktura za zakupiony środek trwały (maszyna) - wartość brutto 300 240
   b) przekazanie maszyny do montażu 080 300
   c) faktura za montaż zakupionej maszyny - wartość brutto 300 240
   d) poniesione koszty montażu 080 300
   e) OT - przyjęcie środka trwałego do ewidencji - wartość początkowa 011 080
2. Ujęcie w ewidencji nowego środka trwałego, ujawnionego w trakcie inwentaryzacji:    
   a) ujawnienie nadwyżki środka trwałego (wartość brutto) 011 240
   b) rozliczenie nadwyżki 240 800
3. Ujęcie w ewidencji nieodpłatnie otrzymanego środka trwałego 011 800
4. Zwiększenie wartości początkowej środka trwałego - na skutek zarządzonej aktualizacji:    
   a) aktualizacja wartości początkowej środka trwałego 011 800
   b) aktualizacja dotychczasowego umorzenia środka trwałego 800 071
Zmniejszenia
1. Sprzedaż zbędnego środka trwałego:      
   a) cena sprzedaży 221, 240 760
   b) wyksięgowanie sprzedanego środka trwałego z ewidencji:      
      - wartość początkowa    011
      - dotychczasowe umorzenie 071   
      - nadwyżka wartości początkowej nad dotychczasowym umorzeniem 800   
2. Ujawnienie w trakcie inwentaryzacji niedoboru środka trwałego:      
   a) wartość początkowa środka trwałego    011
   b) dotychczasowe umorzenie 071   
   c) nadwyżka wartości początkowej nad dotychczasowym umorzeniem 240   
   d) rozliczenie niedoboru, który uznano za zawiniony, pracownik wyraził zgodę
        na obciążenie go wartością środka trwałego
234 240
   e) niedobór uznano za niezawiniony 800 234

4. Ewidencja typowych operacji na koncie 013 "Pozostałe środki trwałe"

Konto 013 "Pozostałe środki trwałe" służy do ewidencji stanu oraz zwiększeń i zmniejszeń wartości początkowej środków trwałych, niepodlegających ujęciu na kontach: 011, 014, 016 i 017, wydawanych do używania na potrzeby działalności jednostki, które podlegają umorzeniu lub amortyzacji w pełnej wartości w miesiącu wydania do używania.

Zasady ewidencji na koncie pozostałe środki trwałe przedstawiono w poniższej tabeli.

Zasady ewidencji na koncie 013 "Pozostałe środki trwałe"
Na stronie Wn konta 013 ujmuje się w szczególności:
- środki trwałe przyjęte do używania z zakupu lub inwestycji,
- nadwyżki środków trwałych w używaniu,
- nieodpłatne otrzymanie środków trwałych
Na stronie Ma konta 013 ujmuje się w szczególności:
- wycofanie środków trwałych z używania na skutek likwidacji, zniszczenia, zużycia, sprzedaży, nieodpłatnego przekazania,
- ujawnione niedobory środków trwałych w używaniu
Ewidencja szczegółowa prowadzona do tego konta powinna umożliwić ustalenie wartości początkowej środków trwałych oddanych do używania oraz osób, u których znajdują się środki trwałe, lub komórek organizacyjnych, w których znajdują się środki trwałe
Konto 013 może wykazywać saldo Wn, które wyraża wartość środków trwałych znajdujących się w używaniu w wartości początkowej

Przykłady typowych operacji powodujących zwiększenie i zmniejszenie pozostałych środków trwałych przedstawiono w poniższej tabeli.

Treść operacji Konto
Wn Ma
Zwiększenia
1 Przyjęcie pozostałego środka trwałego - bezpośrednio z zakupu:       
   a) faktura za zakupiony pozostały środek trwały - wartość brutto 300 240
   b) przyjęcie pozostałego środka trwałego do użytkowania - OT 013 300
   c) odpis umorzeniowy - PK 401 072
2. Ujawnienie w wyniku inwentaryzacji nadwyżki pozostałych środków trwałych 013 240
3. Nieodpłatne przyjęcie (otrzymanie) pozostałych środków trwałych 013 760
Zmniejszenia
1. Sprzedaż zbędnego pozostałego środka trwałego:      
   a) cena sprzedaży 221, 240 760
   b) wyksięgowanie z ewidencji sprzedanego pozostałego środka trwałego 072 013
2. Ujawnienie w trakcie inwentaryzacji niedoboru pozostałego środka trwałego:    
   a) wartość początkowa środka trwałego 240 013
   b) wyksięgowanie umorzenia pozostałego środka trwałego 072 240
3. Nieodpłatne przekazanie pozostałego środka trwałego 072 013
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

listopad 2018
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
21
22
23
24
25
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
PODATEK DOCHODOWY - przychody, koszty, środki trwałe, amortyzacja, leasing
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.