środki trwałe, amortyzacja, wartość początkowa, ewidencja księgowa
lupa
2 października 2017 r. (poniedziałek) mija termin złożenia do US zeznań PIT-CFC oraz CIT-CFC za 2016 r.
Zamknij
A A A

Gazeta Podatkowa nr 65 (1315) z dnia 16.08.2016

Dokonywanie zmian w wartości początkowej środków trwałych

Wartość początkową środka trwałego, będącą podstawą naliczania odpisów amortyzacyjnych, ustala się przed wprowadzeniem takiego składnika do ewidencji środków trwałych. Dokonanie jej zmiany przewidują ustawy o podatku dochodowym jedynie w ściśle określonych przypadkach. W praktyce najczęściej ma ona miejsce, gdy została ustalona w nieprawidłowej wysokości, jeżeli po oddaniu środka trwałego do używania nabywca otrzymał rabat, a także wówczas, gdy środek trwały został ulepszony lub nastąpiło odłączenie albo przyłączenie do niego części składowej bądź peryferyjnej.

Niezgodnie z przepisami

Z uregulowań zawartych w ustawach o podatku dochodowym wynika, że przedsiębiorcy mają prawo obciążać firmowe koszty podatkowe odpisami z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jedynie wówczas, gdy odpisy te są dokonywane zgodnie z art. 22a-22o ustawy o pdof i odpowiednio art. 16a-16m ustawy o pdop oraz nie podlegają ustawowym wyłączeniom z tej kategorii wydatków. Z uwagi na to, że właściwie ustalona wartość początkowa środka trwałego jest czynnikiem decydującym o ich prawidłowym naliczeniu, w sytuacji, gdy odbędzie się to niezgodnie z przepisami, może ona zostać zawyżona lub zaniżona. W takim przypadku przedsiębiorca zobowiązany jest do skorygowania jej do właściwego poziomu.

Dokonując korekty wartości początkowej środka trwałego przedsiębiorca konsekwentnie ma obowiązek ponownego naliczenia odpisów amortyzacyjnych i skorygowania kosztów podatkowych o odpisy amortyzacyjne za lata, w których były one dokonywane w nieprawidłowej wysokości. To z kolei wiąże się z korektą zeznań podatkowych za te lata. Korekta kosztów amortyzacji dotycząca roku bieżącego powinna być natomiast dokonana w danym roku podatkowym.

Rozliczenie rabatu

Zdarza się, że przedsiębiorca nabywający składniki majątku zaliczane do środków trwałych, już po wprowadzeniu ich do odpowiedniej ewidencji i rozpoczęciu amortyzacji, uzyskuje od sprzedawcy rabat cenowy. Do końca 2015 r. kwestią sporną było to, czy korekty rozliczeń trzeba dokonać "wstecz", co wiązało się z korektą zeznań podatkowych, czy "na bieżąco". Z dniem 1 stycznia 2016 r. dzięki nowelizacji obu ustaw o podatku dochodowym wątpliwości te zniknęły. Korektę spowodowaną uzyskaniem rabatu należy zrealizować w miesiącu otrzymania faktury go dokumentującej.

Obecnie w sytuacji, gdy korekta kosztu uzyskania przychodów, w tym odpisu amortyzacyjnego, nie jest spowodowana błędem rachunkowym lub inną oczywistą omyłką, czyli np. w sytuacji, gdy przedsiębiorcy zostanie udzielony rabat, korekty dokonuje się poprzez zmniejszenie lub zwiększenie kosztów uzyskania przychodów poniesionych w okresie rozliczeniowym, w którym została otrzymana faktura korygująca lub, w przypadku braku faktury, inny dokument potwierdzający przyczyny korekty (art. 22 ust. 7c ustawy o pdof oraz art. 15 ust. 4i ustawy o pdop). Jeżeli w okresie rozliczeniowym, o którym mowa w wymienionych przepisach, podatnik nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów uzyskania przychodów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów (art. 22 ust. 7d ustawy o pdof i art. 15 ust. 4j ustawy o pdop).

Nowe regulacje weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. i zasadniczo mają zastosowanie do korekty kosztów uzyskania przychodów poniesionych od tego dnia. Przepisy przejściowe dopuszczają jednak ich zastosowanie również do korekty kosztów uzyskania przychodów poniesionych przed 1 stycznia 2016 r. (przykład 1).


Kalkulatory dotyczące amortyzacji środków trwałych dostępne są w serwisie www.kalkulatory.gofin.pl.

Ulepszenie a odłączenie

Z ustaw o podatku dochodowym wynika, że z ulepszonym środkiem trwałym mamy do czynienia w sytuacji, gdy:

  • został on przebudowany, rozbudowany, poddany rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji,
     
  • wydatki poniesione na wskazane cele spowodowały wzrost wartości użytkowej tego środka w stosunku do wartości z dnia przyjęcia go do używania, mierzonej w szczególności okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych i kosztami ich eksploatacji.

Oba te warunki muszą być spełnione łącznie (art. 22g ust. 17 ustawy o pdof i odpowiednio art. 16g ust. 13 ustawy o pdop).

Poza wskazaniem pewnych czynności stanowiących ulepszenie ustawodawca nie definiuje tych pojęć. W praktyce przyjmuje się, że:

  • przebudowa - to zmiana (poprawienie) istniejącego stanu środków trwałych na inny,
     
  • rozbudowa - to powiększenie (rozszerzenie) składników majątkowych - głównie budynków i budowli, linii technologicznych itp.,
     
  • rekonstrukcja - to odtworzenie (odbudowanie) zużytych całkowicie lub częściowo składników majątkowych,
     
  • adaptacja - to przystosowanie (przerobienie) składnika majątkowego do wykorzystania go w innym celu niż wskazywało jego pierwotne przeznaczenie, albo nadanie temu składnikowi nowych cech użytkowych,
     
  • modernizacja - to unowocześnienie środków trwałych.

Wzrost wartości użytkowej danego składnika majątku ustala się natomiast w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środka trwałego do używania, stosując przewidziane w przepisach mierniki, a w szczególności okres używania, zdolność wytwórczą, jakość produktów uzyskiwanych za pomocą ulepszonych środków trwałych i koszty ich eksploatacji. Nie oznacza to, że ustawowo określone wskaźniki są jedynymi kryteriami oceny. Przedsiębiorca może zastosować także inne, o ile istnieje możliwość wykazania za ich pomocą wzrostu wartości użytkowej.

Podniesienie wartości użytkowej środka trwałego nie zawsze przekłada się na podwyższenie jego wartości początkowej, czyli podstawy dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Z uregulowań ustawowych wynika bowiem, iż aby można było uznać, że doszło do ulepszenia środka trwałego, wartość mieszczących się w tej kategorii wydatków w danym roku podatkowym musi przekraczać kwotę 3.500 zł (przykłady 2 i 3).

Należy wskazać, że w zakresie ulepszenia w określonych przypadkach mieści się też nabycie części składowej lub peryferyjnej. Wydatek na nabycie takiej części również powiększy wartość początkową środka trwałego jedynie wówczas, gdy jednostkowa cena nabycia tej części przekroczy 3.500 zł.

Zmianę wartości początkowej środka trwałego powoduje także trwałe odłączenie od niego części składowej lub peryferyjnej (art. 22g ust. 20 ustawy o pdof i odpowiednio art. 16g ust. 16 ustawy o pdop). W takim przypadku koryguje się ją o kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy ceną nabycia (kosztem wytworzenia) odłączonej części a przypadającą na nią (w okresie połączenia) sumą odpisów amortyzacyjnych. Wartość początkową należy zmniejszyć w miesiącu następnym po miesiącu, w którym nastąpiło odłączenie (przykład 4).

Gdyby odłączona część została następnie przyłączona do innego środka trwałego, wówczas w miesiącu połączenia powinno się zwiększyć wartość początkową tego innego środka o wskazaną różnicę (art. 22g ust. 21 ustawy o pdof i odpowiednio art. 16g ust. 17 ustawy o pdop). Tylko wtedy, gdy będzie ona odłączana od składnika w pełni zamortyzowanego, wówczas przyłączenie jej do innego składnika majątku nie powoduje zmiany wartości początkowej tego składnika.

Ulepszenie przy 100% zamortyzowaniu

Ulepszyć można nie tylko środek trwały w trakcie jego amortyzacji, ale również taki, który został już całkowicie zamortyzowany. Takie ulepszenie skutkuje dalszym naliczaniem odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej powiększonej o kwotę dokonanego ulepszenia (przykład 5). Należy jednak pamiętać, że suma wszystkich odpisów amortyzacyjnych nie może przekroczyć podwyższonej w ten sposób wartości początkowej.

Przykład 1

Przedsiębiorca we wrześniu 2015 r. za kwotę 112.000 zł* kupił maszynę do produkcji napoi, której amortyzację według stawki z Wykazu w wysokości 14% rozpoczął w październiku 2015 r. Miesięczny odpis wynosił 1.306, 67 zł (112.000 zł × 14% : 12 miesięcy = 1.306,67 zł). W maju 2016 r. przedsiębiorca otrzymał fakturę korygującą do faktury zakupu, z której wynikała kwota rabatu 16.800 zł.

W tej sytuacji podatnik w maju 2016 r.:

skorygował wartość początkową środka trwałego do kwoty 95.200 zł (112.000 zł - 16.800 zł),
ustalił na nowo miesięczny odpis amortyzacyjny w kwocie 1.110,67 zł (95.200 zł × 14% : 12 miesięcy),

I przypadek:

koszty poniesione przez przedsiębiorcę w tym miesiącu to 24.500 zł. Była to kwota wystarczająca, aby koszty podatkowe maja 2016 r. skorygować o pomniejszenie dokonanych odpisów amortyzacyjnych za 7 miesięcy będące wynikiem rabatu, czyli o 1.372 zł [(1.306,67 zł - 1.110,67 zł) × 7 miesięcy]; odpisu za maj dokonał już w pomniejszonej kwocie i zaliczył go do kosztów tego miesiąca.

II przypadek:

koszty poniesione przez przedsiębiorcę w tym miesiącu to 900 zł. Była to kwota niewystarczająca, aby koszty podatkowe maja 2016 r. skorygować o całe pomniejszenia amortyzacji będące wynikiem rabatu, czyli o 1.372 zł. W tej sytuacji podatnik zmniejszył koszty podatkowe o kwotę 900 zł, a kwotę 472 zł zaliczył do przychodów; odpisu za maj dokonał już w pomniejszonej kwocie i zaliczył go do kosztów tego miesiąca.
* dla uproszczenia pominięto kwestię VAT


Przykład 2

W maju 2016 r. przedsiębiorca poniósł wydatki w kwocie 3.200 zł na modernizację maszyny stanowiącej środek trwały. To pozwoliło mu na zaliczenie ich w całości do kosztów podatkowych. W sierpniu br. dokonał następnego wydatku - tym razem na adaptację tego środka trwałego w kwocie 3.900 zł.

Suma wydatków na ulepszenie środka trwałego w roku podatkowym wyniosła 7.100 zł. To spowodowało zwiększenie jego wartości początkowej w sierpniu br. o tę sumę. Jednocześnie w tym samym miesiącu przedsiębiorca powinien pomniejszyć firmowe koszty podatkowe o kwotę 3.200 zł, którą obciążył koszty maja 2016 r.


Przykład 3

Podatnik postanowił zmodernizować budynek handlowy będący jego środkiem trwałym. W związku z tym w okresie od grudnia 2015 r. do lipca 2016 r. prowadził w nim prace budowlane. Wydatki na ich wykonanie wyniosły 53.000 zł, z czego przypadające na rok 2015 to 3.450 zł. Kwota ta nie podwyższyła wartości początkowej budynku i mogła być zaliczona do kosztów w 2015 r. Natomiast kwota wydatków poniesionych w 2016 r., tj. 49.550 zł (53.000 zł - 3.450 zł) powoduje zwiększenie wartości początkowej budynku.


Przykład 4

Podatnik w lutym 2016 r. oddał do używania nabyty przez siebie zestaw komputerowy o wartości początkowej 6.100 zł. Zespół amortyzowany jest metodą liniową według 30% stawki. W sierpniu 2016 r. na stałe odłączył od tego zespołu urządzenie wielofunkcyjne (drukarka, skaner, kserokopiarka) o wartości 680 zł.

Ustalenie nowej wartości początkowej środka trwałego:

- wartość części peryferyjnej w cenie nabycia: 680 zł
- suma odpisów amortyzacyjnych za okres od marca do sierpnia 2016 r. przypadających na urządzenie wielofunkcyjne
[(680 zł × 30%) : 12 m-cy] × 6 m-cy = 102 zł,
- różnica między ceną nabycia urządzenia a przypadającą na nią sumą odpisów amortyzacyjnych:
680 zł - 102 zł = 578 zł,
- wartość początkowa zestawu po odłączeniu urządzenia (od września 2016 r.): 
6.100 zł - 578 zł = 5.522 zł.


Przykład 5

Przedsiębiorca dokonał w sierpniu 2016 r. modernizacji całkowicie zamortyzowanego środka trwałego o wartości początkowej 62.140 zł. Środek ten był amortyzowany metodą liniową przy zastosowaniu 20% stawki amortyzacyjnej. Wartość dokonanego ulepszenia wyniosła 9.700 zł. W efekcie ulepszenia od września 2016 r. podatnik ponownie będzie naliczał odpisy amortyzacyjne, przy zastosowaniu przyjętej dla tego środka metody i stawki amortyzacji, od wartości początkowej podwyższonej do 71.840 zł.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o pdof (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o pdop (Dz. U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.)

www.SrodkiTrwale.pl - Wartość początkowa:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PodatekDochodowy.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

wrzesień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
21
22
23
24
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
PODATEK DOCHODOWY - przychody, koszty, środki trwałe, amortyzacja, leasing
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60